Wykład "Archetypy kultury ludowej w twórczości Stanisława Vincenza"

niedziela, 10 kwietnia 2011 12:06 Janosik
Drukuj
Ocena użytkowników: / 0
SłabyŚwietny 

6 kwietnia 2011 r. odbył się kolejny z zaplanowanych przez Muzeum Narodowe w Krakowie wykładów: „Archetypy kultury ludowej w twórczości Stanisława Vincenza”, który wygłosił prof. dr hab. Aleksander Madyda z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Sala była pełna, a przybyli chętnie zadawali pytania. Na samym początku wykładający powiedział: W dotychczasowych wypowiedziach na temat obrazu kultury ludowej w Na wysokiej połoninie zwracają uwagę dwa sądy: pierwszy - przekonanie o etnograficznej rzetelności autora Połoniny, prezentującego kulturę huculską w oparciu o wiarygodne źródła (opracowanie naukowe i autopsję) i drugi – stojący w stosunku do pierwszego w niejakiej sprzeczności – to teza o autorskiej idealizacji wizerunku Hucułów.

Zaznaczył, że w świetle badań przeprowadzonych przez etnologów i folklorystów i historyków literatury teza o obiektywizmie pisarza wydaje się dobrze uzasadniona. Badacze zgodzili się, że ludowy styl życia ukazany w Na wysokiej połoninie opiera się na typowych dla wszystkich tradycyjnych wspólnot wyznacznikach jak:

- wielofunkcyjność działań i wytworów kultury (brak specjalizacji),

- tożsamość z formą (brak dystansu do formy) zapewniająca autentyczność i spontaniczność,

- koncepcja czasu mitycznego i przestrzeni mitycznej,

- archetypowe wzorce mityczne,

- poczucie zakorzenienia w sferze sacrum wynikające z dualistycznego światopoglądu kosmicznego (podział na dobro i zło),

- światopogląd magiczny, oparty na przekonaniu o istnieniu magicznej przyczynowości, której podlega cała rzeczywistość, wreszcie

– podmiotowy stosunek do natury (i człowieka).

Zbudowana na takich właśnie fundamentach kultura tradycyjna zapewnia Hucułom z Wysokiej połoniny tzw. ład życia, rozumiany jako poczucie sensowności, nieprzypadkowości i harmonijności własnej egzystencji – w opozycji do kultury naukowo-technicznej mającej dezintegrować duchowo jednostkę i redukować ją do „roli niezindywidualizowanej i pozbawionej samodzielnego znaczenia części mechanizmu społecznego. Z drugiej strony jak powiedział – prawdziwość tego niewątpliwie atrakcyjnego dla współczesnej cywilizacji miejskiej wizerunku Huculszczyzny była i jest kwestionowana. Najwnikliwiej Vincenzowskie zabiegi idealizacyjne przeanalizował (w odniesieniu do Prawdy starowieku) Piotr Nowaczyński. Zdaniem tego autora są one rezultatem prowadzenia ukrytej polemiki z XX-wieczną racjonalistyczną cywilizacją naukowo-techniczną, której Vincenz przeciwstawia pozytywny wzorzec kultury, wykreowany przez siebie z pewnych tylko, wybranych elementów tradycji huculskiej, pomijając wszelkie negatywne zjawiska dla idealnego wizerunku społeczności pasterskiej. Jednak samemu Vincenzowi – jak wynika z rozważań autora wypowiedzi oraz informacji z aneksu do pierwszego wydania Prawdy starowieku – zależało na etnograficznej dokumentarności jego dzieła.

images/relacje/011.jpgimages/relacje/012.jpgimages/relacje/013.jpgimages/relacje/014.jpg

Opracowała: Justyna Cząstka-Kłapyta

Poprawiony: niedziela, 10 kwietnia 2011 20:19